بررسي رابطه منبع كنترل (دروني- بروني) با عزت نفس(بخش3)

 

2-2-6-3- ویژگی های افراد با منبع کنترل درونی

اشخاص با منبع کنترل درونی از لحاظ رفتاری و شخصیتی دارای ویژگی های زیر می باشند:

1-    کنترل کافی بر زندگی خود دارند، یعنی به توانایی خود در مهار کردن رویدادهای زندگی باور دارند.

2-    در تکالیف خود عملکرد بهتری دارند و در انواع بسیاری از فعالیت ها سلطه جویی و کارآمدی نشان می دهند.

3-    کمتر تحت نفوذ دیگران قرار می گیرند و حس انتخاب شخصی بیشتری را تجربه می کنند.

4-    برای مهارت ها و پیشرفت های شخصی خود ارزش والاتری قائلند.

5-    نسبت به قرنیه های محیطی که می توانند برای هدایت رفتار خود از آنها استفاده کنند هشیارترند.

6-    بیشتر افراد دارای کنترل بیرونی برای قبول مسئولیت اعمال خود آمادگی دارند.

7-  با احتمال بیشتری درگیر خیال پردازی های زیادتری درباره  پیشرفت می باشند و خیال پردازی های کمتری درباره شکست دارند.

8-    اطلاعات بیشتری را در موقعیت های متفاوت کسب نموده و پردازش می نمایند.

9-    احتمال کمتری دارد که مشکلات هیجانی داشته باشند و الکلی بشوند.

10-در کنار آمدن با ناراحتی های روانی توانایی بهتری دارند.

11-عزت نفس بیشتری دارند و به شیوه های ماهرانه اجتماعی تری عمل می کنند.

12- با همسالانشان مردمی ترند و جذب مردمی می شوند که می توان آنها را دستکاری کرد.

13- این افراد گرایش به کسب نمرات بیشتری در مدرسه دارند در آزمون های پیشرفت تحصیلی استاندارد نمرات بالاتری به دست می آورند.

14- در تلاش برای قانع سازی و زورگویی مقاوم تر، زیرک تر و کنجکاوترند.

15- احتمال دارد این اشخاص از نظر جسمانی سالم تر از افراد بیرونی باشند و نیز گرایش کمتری به بیماریهای فشار خون،حملات قلبی دارند.

16- افراد دارای منبع کنترل درونی در ورزش کردن و ترک سیگار از احتمال بیشتری برخوردارند (کریمی و جمهری، 1374)

2-2-6-4- ویژگی های افراد با منبع کنترل بیرونی

اشخاص با منبع کنترل بیرونی از نظر رفتاری و شخصیتی دارای ویژگی های زیر می باشند .

1- این افراد به امکان کنترل زندگی خود در زمان حال و آینده باور چندانی ندارند.

2- در کوشش برای بهبود موقعیت خود فایده ای نمی بینند.

3- احساس فشار روانی در این افراد  بیشتر است.

4- افراد بیرونی محیط را تهدید کننده می بینند، یعنی اعتقاد آنها این است که کنترلی بر آن ندارند.

5- از نظر جسمانی نسبت به افراد درونی ضعیف ترند، یعنی درونی ها به نظر می رسد سالم تر باشند.

6- بیشتر از درونی ها به شانس اعتقاد دارند و در واقع برای افراد زندگی بیشتر نوعی بازی شانس است.

7- موفقیت هایشان را به لطف دیگران و یا شانس نسبت می دهند.

8- برای قبول مسئولیت آمادگی کمتری دارند.

9- این افراد به طور کلی حس کنترلی را احساس نمی کنند.

10- بیشتر منفعل هستند و احتمال رفتار فعال در آنها کمتر است (کریمی و جمهری، 1374)

2-2-7- تصور راتر درباره انسان

در موضوع اراده آزاد در برابر جبرگرایی، نظام راتر طرفدار انتخاب و عمل آزاد
می باشد، بخصوص در مورد مردمی که دارای منبع کنترل درونی هستند. از تاکید روی متغیرهای شناختی واضح است که راتر معتقد است ما می توانیم تجربیات خود را تنظیم و هدایت کرده و رفتارهایمان را برتر ببینیم. امکان دارد تحت تاثیر متغیرهای بیرونی باشیم. ولی قادریم ماهیت و گستردگی این تاثیر را شکل دهیم. مردم با منبع کنترل نیروهای بیرونی قرار دارند. (سید محمدی، 1377، ص 460)

از نظر راتر بیشتر رفتار انسان آموخته شده می باشد. ولی برای عوامل ژنتیکی اهمیت کمی قائل است. عمدتاً این تربیت ماست نه طبیعت، تجربه ماست و نه وراثت که ما را هدایت می کند. تجربیات یادگیری مادر کودکی مهم هستند ولی رفتار ما در سرتاسر عمر تعیین نمی کنند. شخصیت تغییر و رشد نمی کند  شخصیت در الگوی بوجود آمده در کودکی تثبیت شده است.

تجربیات یادگیری اولیه بر ادراک ما از وقایع بعدی تاثیر می گذارد، ولی ما قربانیان گذشته خود نمی باشیم بطور مداوم به محیط های درونی بیرونی ما واکنش نشان  می دهیم، و زمانی که این محیط ها تغییر می کنند ادراک ها از آنها نیز تغییر خواهد کرد. (سیدمحمدی، 1377، ص 461).

در مورد جهانی بودن یا منحصر بودن رفتارهای انسان، موضع راتر در تصور او از موقعیت روان شناختی منعکس شده است. هر یک از ما در مورد جهان، دیدگاهی یگانه و منحصر به فرد پیدا می کنیم و تعبیر و تفسیر واکنش های ما نسبت به محرک های بیرونی بر حسب ادراک ما از آن محرک ها صورت می گیرد. نتیجه این که هر یک از ما در موقعیت روان شناختی متفاوتی زندگی و عمل می کنیم. (کریمی، 1376، ص 209).

راتر هیچگونه هدف لازم و غائی در زندگی را از قبیل خود شکوفایی مورد بحث قرار نداده است ولی قویاً معتقد است که همه رفتارهای ما هدف مدار[1] هستند. ما به جای سوق داده شدن از سوی نوعی حالت آرمانی که باید به آن رسید، یا اجار به گریز از شرایطی چون اضطراب یا احساس حقارت، ما به طور مداوم هدایت می شویم تا به هدف های فردی خود دست یابیم ما برانگیخته می شویم تا تقویت های خود را به حداکثر و تنبیه های خود را به حداقل برسانیم، و در هر لحظه ای در مورد اینکه چگونه به بهترین وجهی به این هدفها برسیم، تصمیم های آگاهانه ای می گیریم، (کریمی و همکاران، 1377، ص 54).

نظام یادگیری اجتماعی راتر تصوری خوشبینانه از طبیعت انسانی را پیشنهاد می کند. ما قربانیان بی اراده وقایع بیرونی، وراثت، یا تجربیات کودکی خود نیستیم، بر عکس ما در شکل دهی رفتار موجود و آینده خود آزاد هستیم (سیدمحمدی، 1377، ص 461).

 

 

 

«فــصـل سوم»
3-1- طرح پژوهش:

در این پژوهش 60 نفر از دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان شامل 30 دختر و 30 پسر مورد بررسی قرار می گیرند که پرسشنامه های منبع کنترل جولیان راتر و عزت نفس کوپراسمیت برای انجام پژوهش استفاده شده است.

3-2- جامعه مورد پژوهش:

دانشجویان دختر و پسر دانشگاه سیستان و بلوچستان

3-3- نمونه روش نمونه گیری:

بدلیل مشکل بودن انتخاب تصادفی در این پژوهش، پژوهشگر ناچاراً از نمونه گیری در دسترس استفاده کرده است نمونه دانشجویان در حال مطالعه در کتابخانه ادبیات به صورت تصادفی  گزیده شدند.

3-4- ابزار تحقیق

در این تحقیق از دو آزمون منبع کنترل راتر و آزمون کوپر اسمیت استفاده شده است.

3-4-1- آزمون منبع کنترل

راتر بیشتر پژوهش تجربی و همبستگی را برای تدوین و آزمون نظریه خود به کار برده است. بیشتر پژوهش های وی بر مقیاس I-E متمرکز است. اینکه چگونه این مقیاس با اندازه های رفتار و شخصیت همبستگی نشان می دهند. مطالعات نشان داده اند مردم هنگامی که مسن تر شوند گرایش بیشتری به درون پید می کنند و در میانسالی به حداکثر آن می رسند( میل گرام، 1971).

 چندین بررسی نشان داده اند که در طول سال های 1970 در بین زنان در جهت مکان کنترل بیرونی تغییر بیشتری صورت گرفته است. پژوهش بعدی نشان داد که این مطالعات اولیه رمزگردانی داده ها خطاهایی را شامل بوده است و اینکه چنین تغییری در مکان کنترل بین زن ها در طول آن مدت وجود نداشته است (اسمیت و دچتر، 1991)

در مقیاس I-E تفاوت های نژادی و اجتماعی – اقتصادی مهمی در عملکرد مشاهده شده است در مجموع طبقات پایین تر اجتماعی و اقلیت ها، به جز آمریکایی های آسیایی دارای مکان بیرونی کنترل بوده و معتقدند که کنترل کمی بر وقایع زندگی دارند (کلمن و همکاران، 1966) در مطالعه ای تائید شده که کودکان سیاه طبقه پائین نسبت به کودکان سفید طبقه پائین و متوسط و یا کودکان سیاه طبقه متوسط ، گرایش بیرونی بیشتری دارند (باتل و راتر، 1963)

نشان داده شده است که رفتار مردمی که جهت گیری درونی دارند با آنهایی که جهت گیری بیرونی دارند فرق می کند. مردمی که دارای جهت گیری درونی هستند با احتمال بیشتی درگیر خیال پردازی های زیادتر درباره پیشرفت می باشند خیال پردازی های کمتری درباره شکست دارند، اطلاعات بیشتری را در موقعیت های متفاوت کسب نموده و پردازش می نمایند، حس انتخاب شخصی بیشتری را تجربه می کنند با همسالانشان مردمی ترند، جذب مردمی می شوند که می توان آنهار ا درستکاری کرد، عزت نفس بیشتری دارند، و به شیوه های ماهرانه اجتماعی تری عمل می کنند (عبدالله، 1989 ، برانیگان، هاک وگای 1991، هاروی و بارنس، 1974) مردمی که از نظر مکانی درونی کنترل بالا می باشند نیز احتمال کمتری دارد که مشکلات هیجانی داشته باشند و یا الکلی شوند، آنها اضطراب کمتر، نشانه های مرضی روانپزشکی کمتر و افسردگی کمتری را تجربه می کنند و در کنار آمدن با ناراحتی های روانی توانایی بهتری دارند (بناسی، سووینی، 1988).

مردم با گرایش منبع کنترل درونی امکان دارد از نظر جسمانی سالمتر از آنهایی باشند که دارای منبع کنترل بیرونی هستند. پژوهش نشان داد گرایش آنها به فشار خون کمتر و حملات قلبی کمتری بوده است.

زمانی که این افراد مشکلات قلبی برایشان ایجاد می شد، همکاری بهتری با کارکنان بیمارستان داشتند و زودتر از بیمارانی که دارای منبع کنترل بیرونی بودند از بیمارستان مرخص شدند آنها در مورد سلامتی شان محتاط تر بوده و احتمال بیشتری در استفاده از کمربند ایمنی اتومبیل در آن اعتماد بنفس وجود داشت و ورزش کردن و ترک سیگار نیز در آنها از احتمال بیشتری برخوردار بود(سی من و سیلس، 1985)

3-4-2- آزمون عزت نفس

بررسی عزت نفس تا مدتی به دلیل نداشتن ابزاری، که دارای اعتبار و روایی مناسب باشد متوقف بود. ابزارهای سنجش عزت نفس معمولاً دارای دامنه گسترده و آمیخته از ماده هایی که اشاره به خود دارند می باشد. کاربرد نامشخص یافته های تحلیلی کشف شده موجب قصور در تعیین زوایای برجسته و عوامل قابل تبدیل گشته است.

اسمیت و همکاران (1982) ابزارهای سنجش خود را که دارای اسا نظری روشن می باشد با استفاده از روش تحلیل عوامل توسعه بخشیده اند از پرسشنامه هایی که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است پرسشنامه ای است که در درجه بالایی از اعتبار و روایی برخوردار است این پرسشنامه دارای امتیاز بین فرهنگی بودن است زیرا هم بر روی دانشجویان انگلیسی و هم دانش آموزان دبیرستانی فرم گیری شده و هم بر روی دانشجویان عرب در دانشگاه عربستان صعودی.

کوپر اسمیت (1967) سیاهه عزت نفس خود را بر اساس تجدید نظری که بر روی مقیاس راجرو دیموند (1954) انجام داد تدوین کرد. این تست از 58 سئوال تشکیل شده که 8 سئوال آن دروغ سنج و 50 سئوال دیگر آن شامل 4 پاره مقیاس عزت نفس خانوادگی (والدین) عزت نفس تحصیلی (آموزشگاه)عزت نفس کلی و عزت نفس اجتماعی است.

پورشافعی (1371) ابتدا این تست را روی یک گروه 30 نفری اجرا و بعد با دو نیمه کردن (زوج- فرد) ضریب اعتبار 83% را به دست آورده است.گلبرگی (1373) با اجرای مجدد آزمون بر روی 180 نفر ضریب اعتبار 8/0 به دست آورده است.

نجبایی(1374) ضریب آلفای کرانباخ را 84/0 به دست آورده است.اعتبار این آزمون بدین معنی است که سئوالات موجود در آن عزت نفس را می سنجد که مورد تائید است رشته های روان سنجی و آمار و روش تحقیق جناب آقای مهرداد ثابت قرار گرفته است در زمینه پایانی آزمون باید گفته شود که در ایران جهت تعیین ضریب پایانی پرسشنامه تحقیقی بر روی دانش آموزان انجام شد. در این تحقیق 600 نفر از دانش آموزان مدارس راهنمایی مناطق 19 گانه تهران شرکت داشتند. ضریب پایانی حاصله برای گروه دانش آموزان 80% بوده، نتایج حاصله از نمونه دانش آموزان در جدول زیر ارائه شده است.

 

 

 

 

 

 

جدول شماره 1- ضریب پایانی آزمون عزت نفس کوپر اسمیت در بین دانش آموزان

تعداد آزمودنیها	میانگین	واریانس	انحراف معیار	ضریب پایانی
600	26/35	8/54	04/10	892/0

 

با توجه به ضرایب فوق می توان ادعا نمود که مقیاس مزبور از اثبات وقت و قابلیت تکرار پذیری و پیش بینی بالایی برخوردار است و می توان با اطمینان از آن استفاده نمود.

 

3-5- روش اجراء پژوهش

3-5-1- اجرای اصلی:

پس از انتخاب نمونه پرسشنامه های منبع کنترل راتر و عزت نفس کوپر اسمیت در اختیار نمونه قرار گرفت و از افراد خواسته شده تا با توجه به توضیحی که در قسمت بالای پرسشنامه داده شده است به موارد پرسش نامه ها پاسخ بدهند و پس از نیم ساعت پرسش نامه ها تحویل گرفته شد.

 

3-6-1- روش آماری:

با توجه به وجود دو متغیر که هر کدام دارای دو بعد بودند پس منبع کنترل درونی بر وی و عزت نفس بالا و پایین از روش خی دو (x²) استفاده شده است.

 

«فــصـل چهارم»

 

تجزیه و تحلیل آماری

مقدمه

تجزیه و تحلیل به عنوان فرآیندی از روش علمی، یکی از پایه های اساسی هر روش تحقیقی است. به طور کلی، تجزیه و تحلیل عبارت از روشی است که از طریق آن کل فرآیند پژوهشی، از انتخاب مساله تا دسترسی به یک نتیجه هدایت می شود. چون غالب مسائلی که در تعلیم و تربیت مورد پژوهش قرار می گیرند خیلی گسترده و وسیع هستند، پژوهشگر برای پاسخگویی به مسئله تدوین شده و یا تصمیم گیری در مورد رد یا تائید فرضیه ای که صورت بندی کرده است از روشهای مختلف تجزیه و تحلیل استفاده می کند، در این فصل سعی شده که بر تجزیه و تحلیل آماری پژوهش مورد نظر پرداخته شود.

4-1- یافته های مربوط به سئوال پژوهش

4-1-1- آیا بین عزت نفس و منبع کنترل دختران دانشجو دانشگاه سیستان و بلوچستان رابطه معنا داری وجود دارد؟

فرض صفر: بین عزت نفس و منبع کنترل دختران دانشجو دانشگاه سیستان و بلوچستان رابطه معنا داری وجود ندارد. به خاطر این که از اعداد جدول پایین تر از 5 است از فرمول اصلاح شده x² استفاده می کنیم .

 

12	2
10	6

30=N

20=ad

72=cb

14=b+a

8=c+a

16=d+c

22=d+b

X²=    N(|ad-bc½-N¤2)²

     (a+b)(a+c)(b+d)(c+d)

X²=  30(|20-72½-15)²

         (14)(8)(22)(16)

X²= 41570

       39424

X²= 1.041 

 

 

عزت نفس

بالا                                     پایین

 

درونی

            منبع کنترل

برونی

 

 

 

df=(C-1)(r-1)=(2-1)(2-1)=1

 

 

تفسيرآزمون:

چون عدد بدست آمده یعنی 041/1 از مقدار بحرانی جدول با درجه آزادی یک در سطح 95% یعنی 84/3 پایین تر است فرض صفر تائید و فرض تحقیق رد می شود بین منبع کنترل و عزت نفس دختران دانشجو دانشگاه سیستان و بلوچستان رابطه معناداری وجود ندارد.

4-1-2- آیا بین عزت نفس وضع کنترل پسران دانشجو دانشگاه سیستان و بلوچستان رابطه معناداری وجود دارد.

فرض صفر: بین عزت نفس و منبع کنترل پسران دانشجو دانشگاه سیستان و بلوچستان رابطه معناداری وجود ندارد.

بخاطر اینکه یکی از اعداد جدول پایین تر از 5 است از فرمود اصلاح شده x² استفاده
می کنیم .

12	2
8	7

عزت نفس

بالا                                    پایین

درونی

            منبع کنترل

برونی

df=(C-1)(r-1)=(2-1)(2-1)=1

X²=    N(|ad-bc½-N¤2)²

     (a+b)(a+c)(b+d)(c+d)

X²=  30(|16-91½-30¤2)²

         (15)(9)(21)(15)

X²= 108000

        42525

X²= 2.539

 

 

30=N

16=ad

91=cb

15=b+a

21=c+a

9=d+c

15=d+b

 

 

 

 

 

                                                         تفسير آزمون:

چون عدد بدست آمده یعنی 539/2 از مقدار بحرانی جدول با درجه آزادی یک در سطح 95% یعنی 84/3 پایین تر است فرضیه صفر تائید می شود یعنی بین عزت نفس و منبع کنترل در دانشجویان پسر دانشگاه سیستان و بلوچستان رابطه معناداری وجود ندارد.

                                                                                                                                   4-1-3- آیا بین منبع کنترل پسران و دختران دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوت معناداری وجود دارد.

 

 

 

 

 

فرض صفر: پس منبع کنترل پسران و دختران دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوت معناداری وجود ندارد.

15	15
16	14

60=N

240=ad

210=cb

30=b+a

29=c+a

30=d+c

31=d+b

df=(C-1)(r-1)=(2-1)(2-1)=1

منبع کنترل

برونی                                   درونی

X²=    N(|ad-bc½-N¤2)²

     (a+b)(a+c)(b+d)(c+d)

X²=  60(|240-210½)²

        (30)(29)(31)(30)

X²= 54000   

       809100

X²=0.0667

 

پسر

                جنسیت

دختر

 

 

 

 

 

تفسير آزمون:

چون عدد بدست آمده یعنی 066/0 از مقدار بحرانی جدول با درجه آزادی یک در سطح 95% یعنی 84/3 پایین تر است فرضیه صفر تائید می شود یعنی بین منبع کنترل پسران و دختران دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوت معناداری وجود ندارد.

4-1-4- آیا بین عزت نفس پسران و دختران دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوت معناداری وجود دارد.

فرض صفر: بین عزت نفس پسران و دختران دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوت معناداری وجود ندارد.

21	9
22	8

X²=       N(|ad-bc½)²  

     (a+b)(a+c)(b+d)(c+d)

X²=  60(|198-168½)²

       (30)(17)(43)(30)

X²= 81000

       657900

X²= 0.123

 

 

60=N

198=ad

168=cb

30=b+a

17=c+a

43=d+c

30=d+b

عزت نفس

برونی                         درونی

پسر

                جنسیت

دختر

 

 

 

                                                                      

df=(C-1)(r-1)=(2-1)(2-1)=1

 

تفسيرآزمون:

چون عدد بدست آمده یعنی 176/0 از مقدار بحرانی جدول با درجه آزادی یک در سطح 95% یعنی 84/3 پایین تر است فرضیه صفر تائید می شود یعنی بین عزت نفس پسران و دختران دانشجوی دانشگاه سیستان و بلوچستان تفاوت معناداری وجود ندارد.

 

 

 

«فــصـل پنجم»

5-1- بحث و نتیجه گیری

خلاصه

پژوهش حاضر تحت عنوان رابطه بین منبع کنترل و عزت نفس در دانشجویان انجام شده است. روش: مساله های پژوهش به قرار زیر می باشد:

1- آیا بین عزت نفس و منبع کنترل در دختران دانشجو رابطه ای وجود دارد؟

2- آیا بین عزت نفس و منبع کنترل پسران دانشجو رابطه ای وجود دارد؟

3- آیا بین عزت نفس دختران و پسران دانشجو تفاوت وجود دارد؟

4- آیا بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجو تفاوت وجود دارد؟

و فرضیه های پژوهش عبارتند از :

1- بین عزت نفس و منبع کنترل در دختران دانشجو رابطه معناداری وجود دارد.

2- بین عزت نفس و منبع کنترل در پسران دانشجو رابطه معناداری وجود دارد.

3- بین عزت نفس دختران و پسران دانشجو تفاوت معناداری وجود دارد .

4- بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجو تفاوت معناداری وجود دارد.

در این پژوهش از 60 نفر از دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان که 30 دختر و 30 پسر بودند مورد بررسی قرار گرفتند. آزمودنیها به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه منبع کنترل جولیان راتر و عزت نفس کوپر اسمیت استفاده شده است.

یافته ها:

در تجزیه و تحلیل داده ها که از روش خی دو استفاده شد نتیجه گرفته شد که بین منبع کنترل و عزت نفس دختران و پسران دانشجو رابطه معناداری وجود ندارد و بین عزت نفس دختران و پسران تفاوت معناداری وجود ندارد و بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجو تفاوت معناداری وجود ندارد.

نتیجه:

با توجه به اینکه منبع کنترل و عزت نفس تعیین کننده نگرش فرد نسبت به دنیای پیرامون و خود فرداست و همچنین تمام کارکردها و جوانب زندگی فرد را تحت الشعاع قرار می دهد. به همین منظور در این تحقیق بدنبال یافتن و بررسی ارتباط بین دو مقوله عزت نفس و منبع کنترل با همدیگر بودیم. جامعه تحقیق ما عبارت است از دانشجویان دختر و پسر دانشگاه و نمونه تحقیق شامل 60 نفر از دانشجویان که 30 پسر و 30 دختر هستند و روش آماری استفاد شده در این پژوهش از روش خی دو استفاده شده است. ابزار تحقیق مورد استفاده در این آزمون منبع کنترل راتر و آزمون کوپر اسمیت می باشد. در این پژوهش نمونه مورد نظر به شیوه در دسترس بدست آمده آنگاه پس از اجرای آزمودنیهای مورد نظر و تجزیه و تحلیل اطلاعات گردآوری شده نتایج پژوهش زیر بدست آمد:

الف) بین عزت نفس و منبع کنترل دختران رابطه معناداری وجود ندارد.

ب) بین عزت نفس و منبع کنترل پسران رابطه معناداری وجود ندارد.

ج) بین عزت نفس دختران و پسران تفاوت معناداری وجود ندارد.

د) بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجو تفاوت معناداری وجود ندارد.

5-2- پيشنهادات

از آنجا که تحقیق مذکور که دارای محدودیت هایی بوده است لذا در این قسمت مبنی در محدودیت های حاضر پیشنهادات ذیل ارائه می گردد:

1- انجام پژوهش مشابه تحقیق حاضر در سنین مختلف وسعت بیشتری داده و تعداد نمونه را زیادتر کنید.

2- با توجه به تحقیقات انجام شده به متغیرهای دیگر چون سطح طبقه اقتصادی – اجتماعی و حمایت اجتماعی بر منبع کنترل، عزت نفس تاثیر گذارند در صورت امکان به محققان بعدی توصیه می شود آن ها را نیز در تحقیق خود وارد نمایند.

3- انجام تحقیق مشابه مبتنی بر ابزارهای دیگری که منبع کنترل و عزت نفس را مورد سنجش قرار می دهد.

 

منابع و مآخذ

1- آراس، آلن؛ روان شناسی شخصیت نظریه ها و فرآیندها؛ترجمه سیاوش جمالفر، انتشارات نشر روان: 1375.

2- اتکینسون، ریچارد؛ زمینه روان شناسی هیلگارد؛ترجمه محمد تقی براهنی و همکاران ، انتشارات رشد: 1378.

3- ارونسون، الیوز؛ روان شناسی اجتماعی؛ ترجمه سیروس ایزدی، انتشارات دانشگاه تهران:1366.

4- افروز، غلامعلی؛ روان شناسی تربیت کودکان و نوجوانان؛انتشارات انجمن اولیاء و مربیان:1371.

5- ایزدی، سیروس ؛روانشناسی شخصیت از دیدگاه مکاتب؛ انتشارات دهخدا:1351.

6- بلوم، جرالد.اس؛ نظریه های روان کاوی شخصیت؛ترجمه هوشنگ حق نویس،انتشارات امیر کبیر؛1362.

7- بیابان گرد، اسماعیل؛ روش های افزایش عزت نفس در کودکان و نوجوانان؛ انتشارات انجمن اولیاء و مربیان:1373.

8- پروین، لارنس؛ روانشناسی شخصیت؛ ترجمه محمدجعفر جوادی و پروین کدیور، موسس خدمات فرهنگی رسا:1372.

9- پورافکاری، نصرت الله؛ فرهنگ جامع روانشناسی- روان پزشکی در زمینه های وابسته؛ انتشارات فرهنگ جلد اول و دوم:1374.

10- دلاور، علی؛ روش تحقیق در روان شناسی و علوم تربیتی؛ انتشارات ویرایش:1377.

11- ساپنیگتون، اندروا؛بهداشت روانی؛ ترجمه حمید رضا حسین شاهی برواتی، نشر روان:1377.

12- سیاسی، علی اکبر؛نظریه شخصیت یا مکاتب روانشناسی؛ انتشارات دانشگاه تهران:1371.

13- سیف، علی اکبر؛ روش تهیه پژوهشنامه؛ انتشارات دوران:1378.

14- شاملو، سعید؛بهداشت روانی؛ انتشارات رشد:1369.

15- شاملو، سعید؛مکتب ها و نظریه ها در روانشناسی شخصیت؛ انتشارات رشد:1370.

16- شعاری نژاد، علی اکبر ؛روان شناسی رشد؛انتشارات رشد:1364.

17- شفیع آبادی، عبدالله؛ ناصری، غلامرضا؛نظریه های مشاور و روان  درمانی؛ مرکز نشر دانشگاهی:1359.

18- شولتز، دوان؛ روان شناسی شخصیت؛ ترجمه یحیی سیدمحمدی،انتشارات ویرایش:1377.

19- شولتس، دوان؛ روانشناسی کمال؛ ترجمه گیتی خوشدل، نشر نو:1369.

20- کراز، ژزف؛بیماری روانی؛ ترجمه پریرخ دادستان و محمود منصور، انتشارات رشد:1367.

21- کریمی، یوسف؛ روان شناسی شخصیت؛انتشارات نشر ویرایش:1376.

22- گنجی، حمزه؛روان شناسی عمومی؛ انتشارات نشر دانا:1375.

23- مزلو، آبراهام ؛انگیزش و شخصیت؛ ترجمه احمد رضوانی، انتشارات آستان قدس رضوی:1367.

24- میرزا بیگی، علی؛ نقش نیازهای روانی در بهداشت روانی ؛انتشارات اطلاعات و آموزش و پرورش:1372.

25- هرگنمان، ی. آر؛ والسون، ام.اچ؛ مقدمه ای بر نظریه های یادگیری؛ ترجمه علی اکبر سیف ،انتشارات دانا:1374.

26- ماسن،هنری؛ رشد و شخصیت کودک؛ ترجمه مهشید باسایی، انتشارات کتاب مادر:1373.

 

 

      «ضمائــم»

بسمه تعالی

مقیاس کنترل راتر (درونی – بیرونی)

پرشنامه زیر برای سنجش انتظارات افراد در منبع کنترل تدوین شده است، که دارای 29 ماده که هر ماده دارای یک جفت سئوال (الف و ب) می باشد. از آزمودنی خواسته می شود بین هر جفت سئوال یک ماده یکی را انتخاب کند و علامت زده واضح است این انتخاب بر اساس اعتقاد عمیق و روشن آزمودنی خواهد بود.

راتر 23 ماده از مواد این پرسشنامه را با هدف مشخص، جهت روشن شدن انتظارات افراد درباره منبع کنترل تدوین کرده و 6 ماده دیگر هدف آزمون را با لباس مبدل  دنبال می کند که این ماده های خنثی ساختار و بعد اندازه گیری شده را برای آزمودنی مبهم می سازد.

سئوال های 24، 19، 14، 8 و1 و 28 سئوالاتی هستند که آزمودنی را از مدار اصلی و هدف آزمون منصرف می سازند. نمره گذاری آزمودنی مبنی بر مجموع نمرات حاصل از تعداد ضربدارهایی است که آزمودنی در مقابل سئوالات مشخص کرده است.

این مجموع نمرات از سئوالاتی به غیر از 6 سئوال انحرافی بدست خواهد آمد و کل نمره هر فرد نشان دهنده درجه و میزان کنترل او می باشد. میانگین این مقیاس 84/8 و میانه آن 8 می باشد.

در 23 ماده ای که جهت نمره گذاری تعیین شده اند سئوالات (الف) یک نمره و سئوالات (ب) صفر نمره می گیرند چون کل نمره هر فرد نشان دهنده نوع و درجه منبع کنترل افراد می باشد بنابراین تنها آزمودنی هایی که نمره 9 یا بیشتر بگیرند واجد منبع کنترل بیرونی و افرادی که نمره کمتر بگیرند دارای منبع کنترل درونی خواهند بود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بسمه تعالی

این پرسشنامه دارای 29 مورد دو جمله ای می باشد، خواهشمند است جمله های هر مورد را به دقت بخوانید و با هر کدام که موافق هستید علامت بگذارید لطفاً برای بدست آوردن نتیجه مطلوب از این قسمت جملات مورد نظ خو را با کمال صداقت انتخاب کنید.

جنس         سن       تاریخ ازدواج       میزان تحصیلات         تعداد فرزندان

1- الف: علت اینکه کودکان دچار گرفتاری می شوند این است که پدر و مادرشان بیش از اندازه مجازاتشان می کنند.

ب: امروزه گرفتاری بیشتر کودکان به این دلیل است که پدر و مادرشان بیش از حد با آنها با ملایمت رفتار می کنند.

2- الف: بسیاری از رویدادهای ناخوشایند در زندگی مردم تا اندازه ای به علت بدشانسی است.

ب: بدبیاری های مردم نتیجه اشتباهات خود آنهاست.

3- الف: یکی از دلایل عمده بروز جنگ ها این است که مردم آنقدر که باید به امور سیاسی علاقه مند نیستند.

ب: هر قدر هم که مردم برای جلوگیری از جنگ بکوشند،باز هم جنگ وجود خواهد داشت.

4- الف: سرانجام مردم به احترامی که شایسته ایشان باشد دست می یابند و او مدتها طول بکشد.

ب: بدبختان بیشتر اوقات ارزش یک فرد هر قدر که بکوشد نامعلوم می ماند.

5- الف: این عقیده که معلمان نسبت به دانش آموزان خود بی انصافند بی معنی است.

ب: بیشتر دانش آموزان نمی دانند تا چه در نمره ای که در دروس خود می گیرند زیر رویدادهای تصادفی است.

6- الف: اگر فرصت های مناسب و به موقع دست ندهد کسی نمی تواند رهبری کاروان شود.

ب: افراد توانایی که از رهبر شدن باز مانده اند، کسانی هستند که از فرصتهای مناسب استفاده نکرده اند.

7- الف: هر قدر که سعی خودمان را بکنیم باز هم بعضی ها از ما خوششان نمی آید

ب: افرادی که نمی توانند کاری بکنند که مورد علاقه دیگران قرار بگیرند راه ساختن با دیگران را بلد نیستند.

8- الف: در تعیین شخصیت هر فرد وراثت سهم عمده ای دارد.

ب: آنچه شخصیت یک فرد را می سازد، تجارب او در زندگی است.

9- الف: اغلب به این نکته پی برده ایم که هر چه قرار است اتفاق بیفتد، اتفاق می افتد.

ب: هر وقت خود تصمیم گرفته ام راه مشخصی برای اقدام انتخاب کنم خیلی بهتر از تسلیم شدن به سرنوشت بوده است.

10- الف: اگر دانش آموز خودش را برای امتحان خوب آماده کرده باشد به ندرت ممکن است حقش در امتحان پایمال شود.

ب: بیشتر اوقات سئوالات امتحان تا اندازه ایی با درس سالانه بی ارتباط است که درس حاضر کردن و اقعاً بی فایده است.

11-الف: موقعیت حاصل سخت کوشی است شانس در آن بی اثر یا بسیار کم اثر است.

ب: شغل خوب گیر آوردن در درجه اول بستگی دارد که در فرصت مناسب درهای مطلوب باشد.

12- الف: فردی که دارای شرایط متوسط فردی و اجتماعی است می تواند در تصمیم گیری دولت موثر باشد.

ب: دنیا در اختیار عده معدود صاحبان بندرت است از آدم خرده یا کاری ساخته نیست.

13- الف: هر وقت برای انجام کاری نقشه می کشم تقریباً تعیین دارم که می توانم آن را عمل کنم.

ب: همیشه عاقلانه نیست که برای آینده دور نقشه بکشیم چون خیلی چیزها در حال حاضر دستخوش خوش بیاری و بدبیاری هستند.

14- الف: عده معینی از مردم هیچ حسی ندارند .

ب: هر کس خوبیهایی دارد.

15- الف: برای من بدست آوردن چیزهایی که خواستارشان هستیم ربطی به بخت و اقبال ندارد.

ب: خیلی وقت ها تصمیم گرفتن با شیر یا خط (شانسی) هم بد نیست.

16- الف: رئیس شدن اغلب به این بستگی دارد که شانس یاری کند و شخص قبل از هر کس دیگر در شرایط مناسب قرار گیرد.

ب: واداشتن مردم برای انجام کار درست به توانایی افراد بستگی دارد نه شانس و اقبال.

17- الف: تا آنجا که به رویدادهای دنیا مربوط می شود بیشتر ما قربانیان نیروهایی هستیم که نه می شناسیم و نه می توانیم بر آنها چیره شویم.

ب: با شرکت فعالانه در امور سیاسی و اجتماعی مردم می توانند بر رویدادهای جهانی نظارت کنند.

18-الف: بیشتر مردم می دانند تا چه زندگی شان تحت اختیار رویدادهای تصادفی است.

ب: در واقع چیزی بنام «بخت» وجود ندارد.

19- الف: آدم باید همیشه به اشتباه خود اعتراف کند.

ب: بهتر است روی اشتباهاتتان سرپوش بگذارید.

20-الف: مشکل می توان فهمید کسی واقعاً از ما خوشش می آید یا نه.

ب: تعداد دوستان یک فرد بستگی به میزان خوب بودن او دارد.

21- الف: بالاخره میان رویدادهای خوب و بد که برای ما رخ می دهد تعادل برقرار می شود.

ب: بیشتر بدبختی ها حاصل عدم توانایی، نادانی، تنبلی یا نتیجه هر سه آنهاست.

22- الف: با کوشش کافی می توان فساد سیاسی را از میان برد .

ب: نظارت زیاد مردم روی فعالیت سیاست مدارانی که بر سرکارند دشوار است.

23- الف: بعضی وقت ها از طرز  نمره دادن معلمان سردر نمی آوریم.

ب: میان درس خواندن و نمره گرفتن رابطه مستقیمی است.

24- الف: رهبر خوب کسی است که بگذارد خود مردم برای کار خود تصمیم بگیرند.

ب: رهبر خوب کسی است که تکلیف هر کس را معین کند

25- الف: بیشتر وقت ها احساس می کنم روی حوادثی که برای من اتفاق می افتد کنترل کمی دارم.

ب: امکان ندارد باور کنم بخت و اقبال در زندگی من سهم زیادی داشته باشد.

26- الف: دلیل تنهایی مردم این است که سعی نمی کنند با دیگران دوستی کنند.

ب: سعی زیاد از حد برای خوشایند مردم چندان فایده ای ندارد. اگر قرار است از آدم خوششان بیاید خوششان می آید.

27- الف: در مدرسه برای ورزش خیلی اهمیت قائل می شوند.

ب: ورزش های گروهی برای پرورش شخصیت فرد یک روش عالی است.

28- الف: هر چه سرم می آید نتیجه کار خودم است.

ب: بعضی وقتها احساس می کنم که روی مسیر زندگی ام کنترل کافی ندارم.

29- الف: بیشتر وقتها نمی توانم بفهمم که چرا سیاستمداران اینطور رفتار می کنند.

ب: دست آخر خود مردم مسئول نوع حرکت ملی یا محلی خودشان هستند.

بسمه تعالی

مقایس عزت نفس کوپر اسمیت

دانش آموز عزیز:

جملات زیر را با دقت بخوانید و در صورتیکه هر یک از آنها با وضعیت شما مطابقت دارد در ستون «بلی» و چنانچه به هیچ شکلی با وضعیت شما مطابقت ندارد «خیر» را علامت بگذارید.

	بلی	خیر
1- بیشتر اوقات در خواب و خیال بسر می برم
2- از خود خیلی مطمئن هستم
3- اغلب آرزو می کنم ای کاش فرد دیگری بودم
4- من دوست داشتنی هستم.
5- با والدینم اوقات خوشی را می گذرانم.
6- هیچ وقت درباره چیزی نگران نمی شوم.
7- صحبت کردن در مقابل کلاس برایم سخت است.
8- چیزهای زیادی در من وجود دارند که اگر می توانستم آنهارا تغییر می دادم.
9- آرزو می کنم ای کاش جوان تر بودم.
10- به آسانی می توانم تصمیم بگیرم.
11- دیگران از بودن با من لذت می برند.
12- در خانه زود عصبانی می شوم.
13- همیشه کار درست را انجام می دهم.
14- به امور تحصیلی خود افتخار می کنم.
15- همیشه کسی باید به من بگوید چه کار کنم.
16- انجام هر کار جدیدی دقت زیادی را از من می گیرد.
17- اغلب از آنچه انجام داده ام متاسفم.
18- بین همسن و سالان خود مشهور هستم.
19- معمولاً والدینم به احساسات من توجه می کنند.
20- هرگز ناخشنود نیستم.
21- تا آنجا که بتوانم کار را به نحو احسن انجام می دهم.
22- من به راحتی تسلیم می شوم.
23- معمولاً می توانم از خود مواظبت کنم.
24- من فردی نسبتاً شادمان هستم.
25- من ترجیح می دهم با بچه ای کوچکتر از خودم بازی کنم.
26- والدینم انتظارات بیش از حدی از من دارند.
27- من تمامی کسانی را که می شناسم دوست دارم.
28- دوست دارم معلم در کلاس برای جواب دادن درس صدایم بزند
29- من خود را درک می کنم.
30- مثل من بودن خیلی سخت است.
31- همه چیز د زندگی من گره خورده است.
32- بچه ها معمولاً از عقیده من پیروی می کنند.
33- هیچ کس در خانه به من توجه زیادی نمی کند.
34- هرگز سرزنش نمی شوم .
35- آنطور که دوست دارم تکالیف مدرسه ام را انجام نمی دهم.
36- می توانم تصمیم بگیرم و به آن پابند بمانم.
37-من واقعاً دوست ندارم که یک پسر/ دختر باشم.
38- من خودم را دست کم می گیرم.
39- دوست ندارم با دیگران باشم.
40- خیلی وقت ها دوست دارم خانه را ترک کنم.
41- من اصلاً کم رو نیستم.
42- من اغلب احساس می کنم که از خود شرمنده ام.
43- من اغلب اوقات در مدرسه احساس دلخوری می کنم.
44- من به زیبایی دیگران نیستم.
45- اگر چیزی برای گفتن داشته باشم معمولاً آن را می گویم.
46- بچه ها اغلب از من عیب جویی می کنند.
47- پدر و مادرم مرا درک می کنند.
48- من همیشه راست می گویم.
49- معلمان در من احساس ناخوشایند بی کفایتی را به وجود می آورند.
50- برایم مهم نیست که بر من چه می گذرد.
51- من فردی شکست خورده هستم.
52- هنگام سرزنش به آسانی ناراحت می شوم.
53- بچه های دیگر بیشتر از من مورد علاقه دیگران هستند.
54- اغلب اغوقات این احساس را دارم که والدینم مرا تحت فشار قرار می دهند
55- همیشه می دانم که به مردم چه بگویم.
56- اغلب در مدرسه دلسرد می شوم.
57- معمولاً چیزی مرا آزار نمی دهد.
58- نمی توان به من اعتماد کرد.

 

کلید تست کوپراسمیت «اعتماد به نفس»

1- سئوالات مربوط به دروغ سنج

6-13-20-27-34-41-48-55

هر کس از 8 سئوال فوق بیش از 4 نمره بیاورد اعتبار آزمون پایین است.

2- سئوالات زیر بلی یک نمره و پاسخ خیر صفر نمره می گیرد.

2-4-5-10-11-14-18-19-21-23-24-28-29-30-32-36-45-47-57

3- بقیه سئوالات هر پاسخ خیر «یک نمره» و پاسخ بلی «صفر» می گیرد.

1-3-7-8-9-12-15-16-17-22-25-26-31-33-35-37-38-39-40-42-43-44-46-49-50-51-52-53-54-56-58

اعتماد به نفس:

اعتماد به نفس پایین                                    25-0

اعتمادبه نفس بالا                            50-25

اگر مجموع امتیازات فردی بین 25-0 باشد اعتماد به نفس پایین دارد.

و اگر مجموع امتیاز فردی بین 25-50 باشد از اعتماد به نفس بالا برخوردار است.

---

[1] Goal - divected