تاریخچه بسکتبال (Basketball)
تاریخچه بسکتبال (Basketball)
ايران
ورزش بسکتبال در سال ۱۳۱۰ در ايران معرفى شد. از آن تاريخى تاکنون اين ورزش مورد توجه علاقمندان قرار گرفته است.
اين ورزش ابتدا در مدارس کشور شروع و بهطور وسيعى گسترش يافت بهطورىکه اکثر بازيکنان شاخص از درون مدارس و دانشگاهها و سپس باشگاهها به تيم ملى راه پيدا کردند.
در سال ۱۳۱۴ براى اولينبار توسط آقاى فريدون شريفزاده بسکتبال در کالج البرز تهران رسماً برگزار و آهنگ گسترش بسکتبال در ايران مثل ديگر کشورهاى جهان در سالهاى اوليه بسيار سريع بود.
بيش از ۱۰ سال بعد از سال ۱۳۱۴ انجمن بسکتبال و واليبال توأماً تأسيس و فعال شد که مسؤوليت آن بهعهدهٔ آقاى کاظم رهبرى بود.
جهان
تا قبل از سال ۱۸۹۱ ميلادى ورزشهاى فوتبال آمريکايى (American footbal) و بيسبال (Baseball) نزد مردم ايالات متحده بسيار محبوب و مورد توجه بودند. اين دو روش بهعلت ويژگىهاى خاص خود و نياز به مکان بسيار بزرگ در فضاى آزاد و بنابراين در فصول معينى از سال قابل اجرا بودند. لذا در فصل زمستان فعاليتهاى ورزشى بسيار کمرونق و به ژيمناستيک، حرکات سوئدى و راهپيمايى خلاصه شده و در بعضى نقاط بصورت تعطيل در مىآمد. از اين رو دستاندرکاران امر بر آن شدند تا ورزشى ابداع نمايند که از طرفى امکان اجراى آن در تمام فصول سال ميسر باشد و از طرف ديگر حدفاصل زمانى بين فوتبال و بيسبال را پر کند. علاوه بر اين، هدف ديگرى که با ابداع ورزش در مدّنظر قرار داشت ادامهٔ فعاليتهاى ورزشى ورزشکاران دو رشتهٔ فوق بود تا بدين وسيله بتوانند با ادامهٔ اينگونه فعاليتها در خارج از فصل مسابقات خود را در فرم ايدهآل نگاهداشته و در فصل بعدى با آمادگى بيشترى تمرينات خود را آغاز نمايند. با توجه به نکات فوق بود که بسکتبال در سال ۱۸۹۱ توسط يکى از اساتيد ورزش کالج اسپرينگ فيلد (Springfield) به نام دکتر جيمز نيسميت (James A. Naismith) اختراع شد. چون در اين ورزش از سبد و توپ استفاده مىشد و هدف پرتاب و قرار توپ در داخل سبد بود لذا نام بسکتبال را بر روى آن نهاد. در اين سال براى اولينبار بود که اين ورزش در کالج مذکور در ايالت ماساچوست (Massachusetts) آمريکا اجرا گرديد.
وسايل اوليه عبارت بودند از يک سبد هلو و لاستيک داخلى توپ فوتبال. پنج اصل اساسى در شکل گرفتن اين ورزش مورد توجه قرار گرفت که عبارت بودند از:
۱. اين بازى به يک توپ نياز دارد که بايستى بزرگ، سبک و به وسيلهٔ دو دست حمل شود،
۲. هيچکس اجازه ندارد زمانى که توپ را در اختيار دارد بدود،
۳. هنگامى که توپ در جريان است هيچيک از بازيکنان مجاز نيستند محدوديتى براى بدست آوردن توپ توسط ساير بازيکنان به وجود آورند،
۴. هر دو تيم منطقهٔ مشابهى را اشغال مىنمايند،
۵. سبد (حلقه) بايستى افقى بوده و در مکانى بالاتر از بازيکنان قرار داشته است آلونزواستگ (Dale Hanson, Basketbabll(New Jersey: Prentice-Hall Inc. Englewood Cliffs, 1972), PP.65) .
shaquille O'Neal ستاره تيم لس آنجلس ليکرز در سال 1996 Micheal Jordan ستاره تيم شيکاگو بولز و Phil Jackson مربى
نحوهٔ قرار گرفتن سبد هلو به اين صورت بود که يا آن را روى پايهاى نصب مىکردند و يا به بالکن موجود در سالن متصل مىشد. در کنار اين پايه يا بالکن نردبانى قرار داشت که هر موقع توپ به ثمر مىرسيد يکى از بازيکنان از آن بالا مىرفت و توپ را از داخل آن خارج نموده، بازى مجدداً از نيمهٔ زمين آغاز مىگرديد. در سال ۱۸۹۲ يعنى به فاصلهٔ يک سال پس از اختراع بسکتبال مسابقهاى توسط دو تيم به نمايش گذاشته شد که يکى از تيمها را دکتر نيسميت و ديگرى را آموس آلونزواستگ (Amos Alonzo Stagg) رهبرى مىنمود. پس از اجراى اين نمايش بود که ورزش بسکتبال به سرعت توسعه و گسترش يافته و روز به روز محبوبيت بيشترى بين جوانان کسب نمود.
بسکتبال برخلاف بسيارى از ورزشهاى ديگر از ابتداى امر مورد توجه خانمها نيز قرار گرفت و اولين تيم بانوان در سال ۱۸۹۱ در محل کار يا دانشکدهٔ مخترع آن تشکيل و در سال ۱۸۹۹ ميلادى براى اولينبار کتاب قانون بسکتبال براى بانوان منتشر گرديد.
بررسى و مطالعهٔ قوانين و مقررات اين بازى در گذشته و تغييرات آن بازگوکنندهٔ جالبى از جنبههاى مختلف گسترش اين ورزش مىباشد بدين معنى که بسکتبال در ابتدا خيلى آرام و آهسته اجرا مىشد و به قدرت جسمانى کمتر نياز داشت. زمين بازى در مراحل اوليه گسترش اين ورزش به سه قسمت تقسيم مىشد و بازيکنان هر ناحيه تنها مىتوانستند در منطقهٔ مربوط به خود به فعاليت بپردازند. بعدها که بازى از سرعت بيشترى برخوردار شد زمين بازى نيز به دو قسمت تبديل گرديد. در آغاز پيدايش بسکتبال بازيکنان مجاز بودند تنها يکبار توپ را زمين بزنند. بعدها اين تعداد به دو و سه بار افزايش يافت. در حال حاضر اين تعدا محدود نبوده و بازيکن مجاز است با توجه به موقعيت خود در زمين بازى پس از در اختيار گرفتن توپ هر چند بار که مايل باشد آن را به زمين بزند.
نکات جالبى که در مجموعهٔ سيزدهگانهٔ قوانين مقدماتى بسکتبال در آن زمان جاى داشت عبارت بودند از:
۱. امکان ضربه زدن به توپ وجود داشت اما نه با مچ دست،
۲. هرگاه بازيکنى به هر دليلى از بازى اخراج مىشد بازيکن ديگرى به جاى وى به بازى وارد نمىشد،
۳. يک امتياز به نفع تيم مقابل تيمى که مرتکب سه خطا شده بود ثبت مىشد،
۴. وقتى توپى از زمين خارج مىشد اولين فردى که آن را لمس مىکرد صاحب آن شناخته شده و مىتوانست توپ را به داخل زمين پرتاب نموده و آن را به جريان بگذارد.
۵. بازى از دو نيمهٔ ۱۵ دقيقهاى و يک استراحت ۵ دقيقهاى بين دو نيمه تشکيل مىشد.
تعداد بازيکنانى که يک تيم را تشکيل مىدادند به اندازهٔ زمين بستگى داشت و بين ۳ الى ۴۰ نفر متغير بود. تعداد کمتر از حالت تکنيکى و علمى بيشتر و تعداد زيادتر از جنبهٔ تفريحى بيشترى برخوردار بود. بهترين شکل يک تيم از نظر تعداد و ترکيب نفرات به اين صورت بوده: يک دروازهبان، دوگارد، سه سانتر، دو فوروارد و يک بازيکن در انتهاى زمين. بنابراين در آغاز تعداد مطلوب براى يک تيم ۹ نفر بود. وظيفهٔ دروازهبان و دو گارد جلوگيرى از کسب امتياز توسط بازيکنان تيم مقابل، فورواردها مسؤول کسب امتياز و سانترها نقش تغذيهکنندهٔ بازيکنانى را که در جلو بهترين فرصت را در اختيار داشتند عهدهدار بودند. بازيکنان در اين زمان از لباس ژيمناستيک که عبارت بود از يک شلوار بلند و بلوز آستين کوتاه استفاده مىکردند.
فقدان قوانين و مقررات در دورهٔ مقدماتى بسکتبال باعث پيدايش مسائل اجرايى بسيار و در نتيجه کاهش جذابيت اين بازى شد. بهطور مثال بازيکنان بلندقد در کنار سبد مىايستادند و با دريافت توپ از ساير بازيکنان آن را به ثمر مىرساندند و احتمالاً از انجام حرکات جالب که در حال حاضر در بازى بسکتبال و بهويژه در تاکتيکهاى حمله مشاهده مىشود خبر و اثرى نبود. مسئلهٔ ديگرى که از تحرک بازى مىکاست آن بود که بازيکن هرقدر مايل بود مىتوانست توپ را نزد خود نگاهدارد و به همين نحو يک تيم مىتوانست به مدت دلخواه توپ را حفظ نمايد (دکتر مهدى نمازيزاده و امير سبکتکين، کتاب چاپ نشدهٔ بسکتبال، ۱۳۵۶).
اين وضع تا سال ۱۹۳۰ با تغييرات جزئى که به نمونههايى از آن اشاره خواهد شد ادامه داشت.
۱. ابتدا به هر پرتاب يک امتياز و به پرتابهاى دورتر از ۶ متر ۳ امتياز تعلق مىگرفت.
۲. تعداد خطاهايى که به اخراج بازيکن منتهى مىشد از ۲ به ۵ نفر افزايش يافت.
۳. تعداد متغير بازيکنان در سال ۱۸۹۷ روى ۵ نفر افزايش يافت.
۴. دريبلکننده تنها مىتوانست با يک دست دريبل کند و تا سال ۱۹۰۱ اجازهٔ شوت نداشت.
۵. در سال ۱۹۰۸ استفاده از هر دو دست در دريبل مجاز شد.
در سال ۱۹۳۰ تحول چشمگيرى در اين ورزش به وجود آمد و با تجديدنظر در مقررات موجود و تکميل آنها بسکتبال به سمت تکامل هرچه بيشتر گام برداشت. در اين سال بود که هنکلوئى ستى (Hank Louisetti) دانشجوى دانشگاه استانفورد کاليفرنيا براى اولينبار شوت جفت را به نمايش گذاشت و باعث افزايش تحرک و در نتيجه محبوبيت اين ورزش در بين جوانان گرديد. اين اختراع به همراه قوانينى نظير قانون ۳ ثانيه و ۱۰ ثانيه (۱۹۳۶) که به افزايش تحرک بازيکنان منجر گرديد باعث شد که اين مرحلهٔ بعنوان نقطهٔ عطفى در توسعه و گسترش بسکتبال محسوب شود زيرا علاوه بر افزايش قابل ملاحظهٔ سرعت در بازي، از نقطه نظرهاى تکنيکى و تاکتيکى باعث پيدايش عوامل مختلف نسبت به دستيابى به هدف و پرتاب توپ در سبد شد.
امروزه در بسيارى از کشورهاى جهان بازى بسکتبال جاى خود را در بين ورزشها پيدا نموده و طرفداران زيادى دستوپاکرده است بهطورىکه در اکثر مدارس و يا دانشگاهها و ساير مؤسسات آموزشى جوانان به اجراى آن مبادرت مىورزند. (دکتر مهدى نمازيزاده و امير سبکتکين کتاب چاپ نشدهٔ بسکتبال ۱۳۵۶)تا سال ۱۹۳۲ بسکتبال در جمع ورزشهاى المپيکى قرار نداشت. در المپيک ۱۹۳۶ برلين بود که براى اولينبار اين رشته به ليست ورزشهاى متداول المپيک افزوده گشت و اولين دورهٔ مسابقات آن با شرکت ۲۱ تيم برگزار شد.
اين بازى به سالهاى ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ شمسى براى اولينبار توسط آقاى فريدون شريفزاده که در آن زمان تحصيلات عاليهٔ خود را در کشور ترکيه به پايان رسانيده بود، ارائه شد. نامبرده در کالج البرز اين ورزش را متداول نمود و سپس ساير مربيان ورزش در کشور به ترويج آن مبادرت ورزيدند. آهنگ گسترش بسکتبال در ايران نيز مانند ساير کشورهاى جهان بسيار سريع بود بهطورىکه بيش از ۱۰ سال از آن تاريخ نگذشته بود که تيم بسکتبال کشور ما در بازىهاى المپيک ۱۹۴۸ لندن شرکت نمود.
امکانات و تجهیزات
اندازه و تجهیزات
زمين و اندازههاى آن
زمين بازى:
زمين بايد به شکل مستطيل، مسطح بوده و هيچ ناهموارى نداشته باشد. براى مسابقات رسمى فيبا، و زمينهايى که جديداً احداث مىگردد بايد به اندازههاى ۱۵٭۲۵ متر تأسيس گردد. که اين اندازهگيرى بايد از لبهٔ داخلى خطوط انجام گيرد. براى ساير مسابقات مانند مسابقات منطقهاى يا ملي، فدراسيونها مجاز هستند از زمينهاى حداقل به اندازهٔ ۱۴٭۲۶ استفاده نمايند.
سقف:
حداکثر ارتفاع تا اولين مانع بايد حداقل ۷ متر باشد.
نور (روشنايى):
فضاى سالن بازى بايد به اندازهٔ کافى روشن باشد. روشنايى بايد به حدى باشد که حرکات بازيکنان به روشنى در ديد داور قرار گيرد.
مقررات اندازهٔ زمين بازى
خطوط:
فضاى سالن بازى بايد به اندازهٔ کافى روشن باشد. روشنايى بايد به حدى باشد که حرکات بازيکنان به روشنى در ديد داور قرار گيرد.
خطوط انتهايى و کنارى:
- منطقهٔ زمين محدود شده است از خطوط انتهايى (خطوط کوتاه) و خطوط کنارى (خطوط بلند). اين خطوط جزو منطقهٔ بازى محسوب نمىشوند.
- اولين مانع از خطوط زمين بازى بايد حداقل ۲ متر باشد که شامل نيمکت ذخيرهها نيز مىشود.
خط مرکزى:
- خط مرکزى خطى است که موازى خطوط انتهايى از وسط خطوط کنارى کشيده مىشود که ۱۵ سانتىمتر به بيرون خطوط کنارى نيز ادامه دارد.
خطوط پرتاب آزاد:
خط پرتاب آزاد با خط انتهايى موازى مىباشد. فاصلهٔ خط پرتاب پنالتى از لبهٔ خارجى تا لبهٔ داخلى خط انتهايى ۸/۵ متر باشد. وسط خط پرتاب با خط فرضى وسط خطوط انتهايى بايد منطبق باشد.
منطقهٔ بين خط انتهايى و خط پنالتى و خطوطى که از خط انتهايى به دو سر خط پنالتى وصل مىشوند منطقهٔ ذوزنقه يا محدود ناميده مىشود. نقاطى که از خط انتهايى به دو سر خط پنالتى وصل مىشود به فاصلهٔ ۳ متر از وسط خط انتهايى خواهد بود. اين خطوط و خط انتهايى و خط پنالتى جزو منطقهٔ ذوزنقه، محدوده يا منطقهٔ پنالتى مىباشند. منطقهٔ پرتاب آزاد يا پنالتى در صورتى که رنگ زده شود بايد همرنگ دايرهٔ وسط باشد.
نيمدايرهاى با شعاع ۸۰/۱ متر از وسط خط پنالتى به طرف داخل زمين کشيده مىشود و نيمدايره مشابهى بصورت بريدهبريده به طرف داخل منطقه ذوزنقه نيز رسم خواهد شد.
محلهايى براى قرار گرفتن بازيکنان در اطراف منطقهٔ پنالتى زمان انجام پرتابهاى آزاد برابر شکل زير علامتگذارى مىگردد.
مقررات خطوط پرتاب آزاد
دايرهٔ وسط:
دايرهٔ وسط در مرکز زمين روى خط مرکزى به شعاع ۸۰/۱ متر که اندازهگيرى از لبهٔ خارجى خواهد بود وجود خواهد داشت. در صورت رنگ شدن داخل دايرهٔ مرکزى بايد همرنگ مناطق پرتاب آزاد باشد.
منطقهٔ گل سه امتيازى:
منطقهٔ گل سه امتيازى به همهٔ زمين بازى اتلاق مىشود و جزو محدودهٔ حلقهٔ حريف که شامل:
- دو خط موازى از خط انتهايى که دقيقاً به فاصلهٔ ۲۵/۶ متر از مرکز حلقهٔ عمودى به طرف خط مرکزى کشيده شود.
- طول آن خطوط از لبهٔ داخلى خط انتهايى ۵۷۵/۱ متر خواهد بود.
- يک نيمدايره به شعاع ۲۵/۶ متر از لبهٔ خارجى به مرکز نقطهاى که قبلاً شرح داده شد (مرکز حلقهٔ حريف) طورىکه به خطوط موازى وصل شود، کشيده شود.
مناطق گل دو و سه امتيازى
تجهيزات و وسايل
تختهها و حلقهها
در شکل (اندازهٔ ارتفاع تخته - و - اندازهٔ تخته و حلقه) اندازهٔ ارتفاع تخته از زمين و اندازهٔ تخته و حلقه، مشخص شده است.
اندازهٔ ارتفاع تخته
اندازهٔ تخته و حلقه
جنس، اندازه و وزن توپ
توپ اين بازي، کروىشکل، به رنگ نارنجى و جنس آن از چرم، لاستيک يا مواد مصنوعى است. محيط توپ در حدود ۷۸ سانتىمتر و وزن آن ۶۵۰-۶۰۰ گرم است.
وسايل بازيکن
البسه:
- پيراهن، جلو و پشت آن يکرنگ باشد.
- تمامى بازيکنان (مردان و بانوان) بايد پيراهن خود را داخل شورت در زمان بازى قرار بدهند.
- تىشرت، بدون توجه به نوع آن مجاز به پوشيدن آن در زير پيراهن نمىباشد مگر مجوز کتبى از پزشک داشته باشد. در صورت داشتن مجوز بايستى تىشرت همرنگ پيراهن باشد.
- شورت، در جلو و پشت يکرنگ بوده ولى الزامى به همرنگ بودن با پيراهن نيست.
- زير شورتي، در صورتى که از شورت بيرون آمده باشد بايد همرنگ شورت باشد.
- هر بازيکن بايد پيراهنى که شماره در جلو و پشت داشته بپوشد و رنگ شمارههى طورى باشد که کاملاً از رنگ پيراهن متمايز باشد. شمارهها بايد کاملاً قابل ديد باشند:
- شمارهٔ پشت حداقل به اندازهٔ ۲۰ سانتىمتر
- شمارۀ جلو حداقل به اندازهٔ ۱۰ سانتىمتر
- و عرض شمارهها نبايد کمتر از ۲ سانتىمتر باشد.
- شمارهها از ۴ تا ۱۵ خواهد بود.
- بازيکنان يک تيم نبايد از شمارههاى تکرارى استفاده نمايد.
- تبليغات در جايى مجاز است که دستورالعمل مسابقات آن را تأييد نمايد و نبايد با شمارههاى جلو و پشت تداخل پيدا کرده و قابل ديد نباشد.
- سرداور نبايد به هيچ بازيکنى اجازه بدهد از اشيايى استفاده کند که احتمالاً به ديگران آسيب مىرساند.
لوازم زير غيرمجاز مىباشد:
- انگشتر، مچبند، بازوبند، دستبند که از نوع چرمى يا پلاستيک و يا فلزى باشد و هر شيء ديگرى که از جنس سخت باشد حتى اگر پوششى داشته باشد.
- وسايلى که احتمال بريدگى دارد. (ناخنهاى بلند که بايد کاملاً کوتاه شود.(
لوازم زير مجاز مىباشد:
- شانهبند، بازوبند، که در منطقهٔ بالا باشد، ساقبند که به نوعى پوشش داشته باشد تا به ديگران آسيب نرساند.
- زانوبند اگر پوشش کافى داشته باشد.
- پوشش براى دماغ حتى اگر از جنس سخت باشد.
- عينک، چنانچه خطرى براى ديگران نداشته باشد.
- هدبند که حداکثر ۵ سانتىمتر عرض داشته باشد، جنس برنده نبوده و يکرنگ از نوع پارچه، مواد پلاستيکى يا لاستيکى باشد.
قوانين و مقررات
زمان بازى، امتياز مساوى و وقتهاى اضافى
- زمان بازى شامل چهار ۱۰ دقيه خواهد بود.
- که بين پريود اول و دوم، سوم و چهارم و بين پريود چهارم وقت اضافى و مابين وقتهاى اضافى دو دقيقه استراحت خواهد بود.
- بين نيمهٔ ۱۵ دقيقه زمان استراحت خواهد بود.
- در صورت مساوى بودن امتياز در خاتمهٔ پريود چهارم بازى با وقت اضافى که زمان آن ۵ دقيقه است ادامه خواهد يافت و تا معلوم شدن نتيجه اين وقتهاى اضافى ادامه خواهد داشت.
- در تمامى وقتهاى اضافى تيمها به طرف حلقهاى که در پريود سوم و چهارم بازى را انجام مىدادند ادامه خواهند داد.
شروع بازىها
- براى تمامى بازىها تيمى که او نام اول در برنامهٔ تورنمنت آمده (تيم ميزبان) حق انتخاب حلقه و نيمکت ذخيره را خواهد داشت. اين انتخاب بايستى قبل از ۲۰ دقيقه به زمان شروع بازى به اطلاع سرداور رسيده باشد.
- قبل از پريودهاى اول و سوم تيمها مىتوانند با حلقهٔ تيم مقابل خود را گرم نمايند.
- تيمها در پريود سوم حلقهها را تعويض مىنمايند.
- بازى در صورت کمتر از ۵ نفر بودن تيم شروع نخواهد شد.
- بازى رسماً با جمبال زمانى که توپ در حداکثر اوج قانوناً لمس مىشود آغاز خواهد شد.
وضعيت توپ
توپ مىتواند زنده يا مرده باشد.
توپ زنده مىشود وقتى که:
- در موقع جمبال، توپ قانوناً توسط جمبالکننده لمس گردد.
- در موقع پرتاب پنالتي، داور توپ را در اختيار پرتابکننده پنالتى قرار دهد.
- در موقع شروع مجدد از بيرون خط اوت داور توپ را در اختيار بازيکن قرار دهد.
توپ مىميرد وقتى که:
- هر گلى در موقع بازى يا پرتاب پنالتى به ثمر برسد.
- زمانى که توپ زنده است داور در سوت خود بدمد.
- در موقع پرتاب پنالتى اگر توپ گل نشود در صورتى که در دنبال آن:
۱. پرتاب پنالتى ديگرى باشد.
۲. جريمهٔ ديگر )پرتابهاى ديگر يا شروع بازى بيرون خط اوت باشد.(
- وقتى صداى بوق خاتمهٔ پريود يا وقتهاى اضافى به صدا درآيد.
- زمانى که توپ زنده است بوق دستگاه ۲۴ ثانيه به صدا درآيد.
- زمانى که توپ زنده است بوق دستگاه ۲۴ ثانيه به صدا درآيد.
۱. سوت داور به صدا درآيد.
۲. زمان بازى خاتمه يابد اعم از پريود و يا وقتهاى اضافى
۳. بوق دستگاه ۲۴ ثانيه به صدا درآيد.
توپ مرده محسوب نخواهد شد و در صورت گل شدن آن قبول خواهد بود وقتى که:
- توپ براى شوت در هوا باشد داور در سوت خود بدمد يا بوق دستگاه ۲۴ ثانيه به صدا درآيد.
- توپ در شوت پرتاب پنالتى در هوا باشد و داور به هر تخطى از مقررات به جز تخلف پرتابکنندهٔ پنالتى در سوت خود بدمد.
- توپ در شوت پرتاب پنالتى در هوا باشد و داور به هر تخطى از مقررات به جز تخلف پرتابکنندهٔ پنالتى در سوت خود بدمد.
محل قرار گرفتن بازيکن و داور
- بازيکن به جايى تعلق دارد که آن محل را در زمين لمس مىنمايد. و زمانى که بازيکن در هوا است به جايى تعلق دارد که از آخرين محل پريده است اين شامل خطوط اوت، خط مرکزي، خط سه امتيازي، خط پرتاب پنالتى و خطوط اطراف دالان پنالتى نيز خواهد بود.
- محل قرار گرفتن داور نيز به همان روش بازيکن مىباشد.
مقررات زمانى
وقت بازى
وقت اين بازى شامل:
- چهار وقت ۱۰ دقيقهاى است.
- بين وقت اول و دوم دو دقيقه استراحت و بين وقت دوم و سوم ۱۵ دقيقه استراحت )نيمه( و بين وقت سوم و چهارم و ساير وقتهاى اضافي، دو دقيقه استراحت منظور خواهد شد.
وقت استراحت
در مسابقات، براى هر تيم در سه زمان ۱۰ دقيقهٔ اول، دوم و سوم يک وقت استراحت و در زمان ۱۰ دقيقهٔ آخر، ۲ وقت استراحت در نظر گرفته مىشود و براى هر وقت اضافي٭ يک وقت استراحت منظور مىگردد.
٭ چنانچه نتيجهٔ بازى در خاتمهٔ وقت بازي، مساوى باشد، بازى با وقت اضافى پنجدقيقهاى ادامه خواهد يافت و اين وقتهاى اضافى تا تعيين برندهٔ بازى ادامه مىيابد.
تذکر:
وقت استراحت استفاده نشده در هر نيمه، در نيمهٔ ديگر يا وقتهاى اضافي، قابل استفاده نخواهد بود.
مقررات بازى
حرکات داورى در اعلام امتياز بهدست آمده در بازى بسکتبال
قانون روش عمومى
پنج خطاى بازيکن
در يک بازى با زمان ۱۰×۴ دقيقه، هر بازيکن پس از انجام ۵ خطا (شخصى يا فنّي) بايد زمين بازى را ترک کند و بازيکن ديگرى تا ۳۰ ثانيه جايگزين وى شود.
خطاى تيمى )قانون جريمه(
در يک بازى با زمان ۱۰×۴ دقيقه، وقتى تيمى ۴ خطاى شخصى يا فنّى را در يک زمان ۱۰ دقيقهاى انجام داد، در اينصورت تمامى خطاهاى شخصى پس از چهارمين خطا، با دو پرتاب آزاد جريمه خواهد شد. (در مواردى که جريمهٔ سنگينترى داشته باشد، جريمهٔ سنگينتر، اعمال خواهد شد.)
پرتابهاى آزاد
يک پرتاب آزاد، فرصتى است که به بازيکن براى کسب يک امتياز از پشت خط پرتابِ آزاد داده مىشود. شکل نحوهٔ استقرار بازيکنان در زمان پرتاب آزاد نحوه استقرار بازيکنان را نشان مىدهد. تيم مهاجم با حرف A و تيم مدافع با حرف B مشخص شدهاند.
نحوهٔ استقرار بازيکنان در زمان پرتاب آزاد
- از زمانى که توپ بهوسيلهٔ داور در اختيار پرتابکننده قرار مىگيرد، وي، ۵ ثانيه فرصت دارد تا شوت را انجام دهد.
- تا زمانى که توپ از دست پرتابکننده رها نشده، نه پرتابکننده و نه هيچيک از بازيکنان اطراف دالان پرتاب، اجازه ندارند وارد منطقهٔ ذوزنقه شوند.
- اگر هرگونه تخلفى از طرف پرتابکننده صورت گيرد، امتيازى از پرتاب گل شده، براى وى منظور نخواهد شد.
- اگر هرگونه تخلفى از طرف هر يک از بازيکنان اطراف دالان پرتاب (مهاجمان و مدافعان)صورت گيرد، در صورتىکه توپ گل شود، از تخلف صرفنظر مىشود و گل قبول خواهد بود. اگر توپ گل نشود، چنانچه تخلف از طرف تيم مقابل صورت گرفته باشد، پرتاب تکرار خواهد شد، اما اگر همتيمىهاى پرتابکننده مرتکب تخلف شده باشند، مالکيت توپ به تيم مقابل واگذار مىگردد.
شوت سهگام (Lay up shot)
يکى از رايجترين شوتهاى بسکتبال، شوت سهگام است. اين شوت، با تکنيک شوت يک دست و همراه با سه گام انجام مىشود.
کاربرد مهارت شوت سهگام
از شوت سهگام براى نفوذ به حلقه، در حرکات دو نفرى (پاس برو) و انتهاء ضدّحملهها، استفاده مىشود.
انواع شوت سهگام
شوت سهگام معمولى
- وضعيت دستها و پاها قبل از پرتاب :
مهاجم همزمان با قطع دريبل يا دريافت پاس، با پاى موافق دست شوت (پاى خارجى نسبت به حلقه و در نفوذ از سمت راست حلقه، پاى راست و برعکس) اقدام به برگشتن يک گام بلند به سمت حلقه کرده، همزمان با آن توپ را با دو دست در ناحيهٔ سينه و شکم حفظ و کنترل مىکند.
پس از فرود روى پاى گام اول )پاى خارجى نسبت به حلقه(گام دوم را با پاى بعدى (پاى داخلى نسبت به حلقه و در نفوذ از سمت راست حلقه، پاى چپ و برعکس) بهصورت گامى کوتاهتر برمىدارد و آمادهٔ اجراء پرش به سمت حلقه )به سمت بالا( مىشود )شکل - مهارت شوت سهگام - حرکت گامها(.
مهارت شوت سهگام - حرکت گامها
با وارد کردن فشارى نسبتاً قوى به زمين، روى پاى گام دوم (پاى داخلى نسبت حلقه) جهش کرده، پاى ديگر را با زانوى خميده در ناحيهٔ شکم جمع مىکند. همزمان با اين عمل، توپ از ناحيهٔ سينه و شکم به سمت جلو و بالاى سر برده مىشود تا براى اجراء مهارت شوت يکدست آماده گردد.
در نقطهٔ اوج پرش، با کشيده شدن دست پرتاب، در آخرين نقطهٔ ممکن در بالاى سر، توپ به سمت حلقه شوت مىشود؛ در حالى که دست حايل با آرنج خميده در مقابل صورت باقى مىماند تا مدافع قادر نباشد به توپ نزديک شود (شکل - مهارت شوت سهگام اقدام به شوت).
مهارت شوت سهگام اقدام به شوت
- دستها و پاها پس از پرتاب :
پس از پرتاب توپ به سمت حلقه، بلافاصله پاى خميده از زانو، صاف مىشود و فرود بر روى دو پا انجام مىگيرد.
دست پرتاب تا آخرين لحظه به دنبال توپ کشيده مىشود.
شوت سهگام بعد از عبور از حلقه (Lay-back shot)
براساس وضعيت قرارگيرى مدافع، مهاجم از دست موافق حلقه - Lay back يا از دست مخالف حلقه - Reach back استفاده مىنمايد.
- کاربرد شوت سهگام بعد از عبور از حلقه :
معمولاً بازيکنان از اين نوع شوت در مسير زير حلقه و در راستاى خط عرضى زمين استفاده مىکنند و بسته به وضعيت قرارگيرى مدافع، از دست موافق حلقه (Lay-back) يا از دست مخالف حلقه (Reach-back) براى شوت استفاده مىنمايد (شکل - شوت سهگام بعد از عبور از حلقه.
شوت سهگام بعد از عبور از حلقه
- شرح مهارت شوت سهگام بعد از عبور از حلقه:
ويژگىهاى اين شوت، مانند شوت سهگام معمولى است با اين تفاوت:
۱ . سر بيش از حد در سه گام معمولى به عقب خم مىشود تا در لحظهٔ شوت، حلقه در ديدرس باشد.
۲ . در لحظهٔ شوت، کف دست و جهت انگشتان رو به حلقه است و توپ با حرکت قوى مچ و انگشتان به سمت بالا و عقب پرتاب مىشود.
۳ . جهت بدن برخلاف شوت سهگام معمولى پشت به حلقه است.
- نکات کليدى در هنگام اجراء مهارت شوت سهگام :
۱ . براى شوت سهگام از مهارت شوت يکدست استفاده شود.
۲ . گام اول بلندتر )براى نزديک شدن به حلقه( و گام دوم کوتاهتر )براى آمادگى و کنترل بهمنظور پرش به سمت بالا( برداشته شود.
۳ . توپ تا آخرين لحظه با نگاه و دستِ پرتاب، دنبال شود.
۴ . در مراحل گام برداشتن، توپ با دو دست حمل مىشود، ولى در لحظهٔ شوت، در نقطهٔ اوج پرش، توپ با يک دست شوت مىشود. اين عمل به کنترل بيشتر توپ و حمايت از آن در مقابل مدافع، کمک مىکند.
۵ . هميشه پرش آخر روى پاى مخالف دست پرتاب )پاى داخلى نسبت به حلقه( انجام مىشود )شکل حرکت پاها در شوت سهگام(.
۶ . براى پيشگيرى از آسيبديدگى و کسبِ تعادل بيشتر، فرود بايد روى هر دو پا انجام گيرد.
۷ . شوت سهگام از سمت راست حلقه بهتر است با دست راست و از سمت چپ حلقه با دست چپ انجام گيرد.
حرکت پاها در شوت سهگام
- اشتباهات متداول در مهارت شوت سهگام :
۱ . اندازهٔ طول هر دو گام يکسان باشد.
۲ . توپ در حين گام برداشتن، با يک دست حمل شود.
۳ . فرود بر روى يک پا انجام شود.
۴ . دست حايل )غير پرتاب(، بهصورت کشيده در کنار بدن و پائين قرار گيرد.
تذکر مهم: شوت سهگام را بايد از هر دو سمت حلقه انجام داد و از هر سمت بهتر است از دست پرتاب مناسب استفاده کرد. بنابراين در نفوذ از سمت راست، شوت سهگام با دست راست، در نفوذ از سمت چپ، شوت سهگام با دست چپ و در نفوذ از روبهروى حلقه، بهتر است با دست قوى و يا با توجه به موقعيت مدافع، با دست دور از مدافع عمل شوت را انجام داد.
تمرينات شوت سهگام
تمرين فردى مهارت شوت سهگام
- شوت سهگام از زواياى مختلف :
تمرين شوت سهگام با دريبل از زواياى مختلف را هم از زاويهٔ راست حلقه، هم از زاويهٔ چپ و هم از روبهرو بايد انجام داد
تمرين شوت سهگام با دريبل از زواياى مختلف
هدف: تقويت مهارت شوت سهگام با دريبل
تمرين گروهى مهارت شوت سهگام
- شوت سهگام با پاس از زواياى مختلف :
تمرين شوت سهگام با پاس از زواياى مختلف را از سه زاويه بايد انجام داد و هر فرد که پاس مىدهد پس از شوت فرد ديگر، توپ را از حلقه دريافت کرده، با دريبل به انتهاء ستون شوتکنندگان متصل مىشود و فرد شوتکننده نيز به انتهاء ستون پاسدهندگان منتقل مىگردد )تمرين شوت سهگام با پاس از زواياى مختلف(.
تمرين شوت سهگام با پاس از زواياى مختلف
هدف: تقويت مهارت شوت سهگام با دريافت پاس
تمرين ترکيبى مهارت شوت سهگام
- پاس زيگزاگ :
بازيکن شمارهٔ ۱ توپ را از تخته ريباند کرده، با يک پاس بيسبالى به بازيکن ستون )۲( که در حال دويدن به سمت حلقهٔ مقابل است مىرساند. بازيکن شمارهٔ )۲( توپ را به ستون )۴( پاس داده، به سمت جلو حرکت مىکند و مجدداً توپ را از وى دريافت مىدارد و اينبار توپ را به ستون (۳) پاس داده، پس از دريافت، اقدام به شوت سهگام مىکند و مجدداً ستون (۱) توپ را ريباند کرده، در سمت ديگر تمرين را ادامه مىدهد. بازيکن ستون (۱) به انتهاء ستون (۲) و بازيکن ستون (۲) به انتهاء ستون (۳)، بازيکن ستون (۳) به انتهاء ستون )۴( و بازيکن ستون )۴( به انتهاء ستون )۱( منتقل مىشوند )تمرين ترکيبى پاس - شوت – دريبل(.
تمرين ترکيبى پاس - شوت - دريبل
هدف: کاربردى ساختن مهارتهاى پاس، شوت، دريبل
تذکر: نوع پاس بازيکن شمارهٔ )۱( به )۲(، پاس بيسبالي، پاس بازيکن)۲( به )۴( پاس دو دست سينه به سينه و پاس بازيکن )۴( به )۲( پاس يکدست سينه، و بالاخره پاس بازيکن )۳( به )۲(پاس يکدست زمينى خواهد بود.
منابع :
سایت جامع اطلاع رسانی دانشنامه رشد :
سایت جامع اطلاع رسانی آفتاب :
سایت جستجوگر گوگل :
راحت ،آسان ،ارزان و بی دردسر کارای آماری و تجزیه وتحلیل داده های مقالها و پایان نامه هایتان را به ما بسپارید