انجام کارهای spss -مقاله-پایان نامه

شیوه محاسبه تحلیل عاملی اکتشافی[1] توسط نرم افزار SPSS :

مرحله اول:در گزینه Analyze   گزینه  Data Reeducation  را انتخاب نمائید و از کادر آن گزینه  Factor  را انتخاب نمائید.

مرحله دوم : در این مرحله کادر Factor  Analyze  بصورت زیر ظاهر می گردد، همانطور که ملاحظه می‌شود، سوالات پرسشنامه در کادر سمت چپ قرار دارند، در این مرحله لازم است در این کادر به بررسی سؤالات بپردازید تا مشخص شود تمام سؤالات در این کادر قرار دارند یا نه.

مرحله سوم: در این مرحله باید تمام سؤالات پرسشنامه را به کادر  Variables  انتقال دهید، سپس گزینه Descriptive   را انتخاب نمائید تا کادر مرحله بعد  ظاهر گردد.

مرحله چهارم: در این مرحله کادر Descriptive  شکل می گیرد که در این کادر باید از گزینه  Statistics   موارد : Univariate Descriptive  و  Initial solution  را انتخاب نمائید، سپس در گزینه Correlation Matrix  موارد زیر را انتخاب نمائید: Coefficients  ،Significance levels  ،Determinant   و  KMO and Bartletts test of  sphericity  را انتخاب نمائید، سپس گزینه  Continue  را انتخاب نموده تا به کادر اصلی تحلیل برگردید .

مرحله پنجم: در این  مرحله گزینه Extraction  را انتخاب نمائید تا کادر مرحله بعد شکل بگیرد.

مرحله ششم: در این مرحله از کادر Extraction   باید به نکات زیر توجه نمود :

1- در قسمت متد باید گزینه  Principal Components  را انتخاب نمائید.

2-  در  قسمت گزینه  Unrotated factor solution   و  Scree plot را انتخاب نمائید.

در باب استخراج عاملها چنانچه قصد استخراج عاملهایی با مقادير واریانس مشخص را دارید مقدار آن را در کادر Extract  گزینه Eigenvalues over  مشخص نمائید. البته لازم به ذکر است که مقدار این بخش بصورت مشخص برابر با 1 است، که این امر در اکثر مواقع کفایت می کند، مگر آنکه محقق مقادیر دیگری را در نظر داشته باشد.

4- چنانچه در باب وجود تعداد عوامل در پرسشنامه اطلاعات کافی دارید یا قصد استخراج تعداد مشخصی عامل را دارید، می توانید مقدار آن را در گزینه  Number of factor  در کادر Extract   وارد نمائید. برای مثال در پرسشنامه حاضر ما قصد داریم 3عامل را استخراج نمائیم، لذا در این قسمت عدد 3 را به عنوان تعداد عاملهایی که باید استخراج شود وارد نموده ایم.

سپس با انتخاب گزینه ادامه، به صفحه اصلی برگردید و گزینه ok را انتخاب نمائید

مرحله هفتم: این مرحله شامل برونداد رایانه ای ناشی از تحلیل عاملی اکتشافی است که در ادامه شرح داده می‌شود.

7-1- اولین  جدول از برونداد تحلیل عاملی به بررسی شاخص های توصیفی(میانگین و انحراف استاندارد) در باب تک تک سوالات پرسشنامه می باشد.

7-2- دومین  جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از ماتریس همبستگی بین تک تک سوالات پرسشنامه با یکدیگر می باشد.

7-3- سومین  جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از آزمونهایkmo  و Bartletts    جهت تعیین قا بليت تحلیل عاملی شدن ابزار است.

- مقدار آزمون KMO   بین 0 و 1 در نوسان است. در صورتی که مقدار KMO   کمتر از 50/0 باشد، داده ها برای تحلیل عاملی مناسب نخواهند بود و اگر مقدار آن بین 50/ تا 69/0 بود باید با احتیاط به تفسیر داده ها پرداخت،  اما در صورتی که مقدار آن بزرگتر یا برابر با 7/0 باشد همبستگی های موجود بین داده ها برای تحلیل عاملی مناسب است.

- آزمون بارتلت این فرضیه را که ماتریس همبستگی های مشاهده شده متعلق به  جامعه ای با متغیرهای نابسته است را می آزماید. چنانچه این فرضیه که متغیر ها با هم همبستگی ندارند رد شود( مقدار  sig. 05/0 و کمتر باشد) داده ها برای تحلیل عاملی مناسب هستند، در غیر اینصورت نباید به تحلیل عاملی اقدام نمود.

7-4- چهارمین  جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از میزان اشتراکات که به بررسی میزان اشتراک هر سوال با کلیه سؤالهای پرسشنامه می پردازد.

7-5- پنجمین جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از تعداد عاملهای موجود در پرسشنامه، درصد واریانسی که هر عامل تبیین می نماید و در نهایت درصد واریانس کلی که مجموع عاملهای مد نظر قادر به تبیین آن هستند.

7-6- ششمین جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از تعداد عاملهای موجوددر پرسشنامه،  است که بر حسب نمودار سنگریزه کتل بشرح زیر نشان داده می‌شود.

- بر این اساس نموداری بر حسب تعداد عاملها و مقادیر ویژه مشخص می گردد، که می توان بر حسب آن تعداد عاملهایی را که مقدار ویژه آنها بزرگتر از یک است را تعیین کرد. در این نمودار، مقادیر ویژه بر حسب اهمیت آنها از بزرگترین تا کوچکترین مقدار رسم می‌شوند.

7-7- هفتمین جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از تعداد عاملهای موجود در پرسشنامه به همراه نشانگر ها یا سوالات هر یک از عاملهاست که به همراه بار عاملی آنها در جدول زیر ارائه شده است.

همبستگی بین متغیرهای مشاهده شده و عامل ها را بار عاملی گویند، در واقع بیانگر همبستگی متغیر ها با عاملهاست. مقدار بار عاملی در دامنه  1- تا 1+ است و هرچه این مقدار به یک نزدیکتر باشد، بیانگر  همبستگی بالا بین عامل و متغیر است.

محاسبه تحلیل عاملی با روش اکتشافی با چرخش واریماکس:

مرحله اول: در گزینه Analyze   گزینه  Data Reeducation  را انتخاب نمائید و از کادر آن گزینه  Factor  را انتخاب نمائید.

مرحله دوم : در این مرحله کادرFactor Analyze  بصورت زیر ظاهر می‌گردد. همانطور که ملاحظه می‌شود سوالات پرسشنامه در کادر سمت چپ قرار دارند، در این مرحله لازم است در این کادر به بررسی سؤالات بپردازید تا مشخص شود، تمام سؤالات در این کادر قرار دارند یا نه.

مرحله سوم: در این مرحله باید تمام سؤالات پرسشنامه را به کادر  Variables  انتقال دهید، سپس گزینه Descriptive   را انتخاب نمائید، تا کادر مرحله بعد  ظاهر گردد.

مرحله چهارم: در این مرحله کادر Descriptive شکل می گیرد که در این کادر باید از گزینه  Statistics   موارد : Univariate Descriptive  و Initial solution  را انتخاب نمائید. سپس در گزینه Correlation Matrix  موارد زیر را انتخاب نمائید: Coefficients  ،Significance levels  ،Determinant   و KMO and Bartletts test of  sphericity  را انتخاب نمائید، سپس  گزینه  Continue  را انتخاب نموده  تا به کادر اصلی تحلیل برگردید.

مرحله پنجم: در این  مرحله گزینه Extraction  را انتخاب نمائید تا کادر مرحله بعد شکل بگیرد.

مرحله ششم: در این مرحله از کادر Extraction   باید به نکات زیر توجه نمود :

1- در قسمت متد باید گزینه  Principal Components  را انتخاب نمائید.

2- در  قسمت گزینه Unrotated factor solution و  Scree plot را انتخاب نمائید.

3- در باب استخراج عاملها چنانچه قصد استخراج عاملهایی با مقادير واریانس مشخص را دارید مقدار آن را در کادر Extract  گزینه Eigenvalues over  مشخص نمائید. البته لازم به ذکر است که مقدار این بخش بصورت مشخص برابر با 1 است که این امر، در اکثر مواقع کفایت می کند، مگر آنکه محقق مقادیر دیگری را در نظر داشته باشد.

4- چنانچه در باب وجود تعداد عوامل در پرسشنامه اطلاعات کافی دارید یا قصد استخراج تعداد مشخصی عامل را دارید، می توانید مقدار آن را در گزینه  Number of factor  در کادر Extract   وارد نمائید. برای مثال در پرسشنامه حاضر ما قصد داریم 3عامل را استخراج نمائیم لذا در این قسمت عدد 3 را به عنوان تعداد عاملهایی که باید استخراج شود وارد نموده ایم.

سپس با انتخاب گزینه ادامه به صفحه اصلی برگردید .

مرحله هفتم : در این مرحله، از کادر Rotation    باید به نکات زیر توجه نمود :

گزینه واریماکس را به عنوان روش چرخش انتخاب نمائید، سپس گزینه ادامه را انتخاب نمائید تا به صفحه اصلی برگردید و در نهایت گزینه OK را جهت ارائه بروندادها انتخاب نمائید.

برونداد های اصلی تحلیل عاملی اکتشافی با روش چرخش وریماکس

آخرین جدول از برونداد تحلیل عاملی عبارت از تعداد عاملهای موجود در پرسشنامه به همراه نشانگر ها یا سوالات هر یک از عاملهاست که به همراه بار عاملی آنها  با روش چرخش  واریماکس در جدول زیر ارائه شده است. در این روش هدف  ساده نمودن ستونهای ماتریس عاملی است لذا تلاش می‌شود متغیرهایی که دارای بار عاملی بالایی هستند به تعداد محدودی کاهش یابند. در واقع در این روش مجموع تغییرات ایجاد شده در بار های عاملی به حداکثر ممکن می‌رسند لذا انتظار می‌رود در هر ستون برخی از بارهای عاملی خیلی بالا نزدیک به 1 و یا بارهای عاملی خیلی پایین نزدیک به صفر یافت گردد. در مجموع اکثر آمار دانان این روش چرخش را نسبت به سایر روش های چرخش ترجیح می‌دهند.